وحیدحاج سعیدی
بر اساس آمارها، بیش از ۵۰ درصد مهاجرت روستاییان به شهرها ریشه در مشکلات اقتصادی و فقدان درآمد پایدار دارد. این در حالی است که روستاها به‌واسطه برخورداری از زمین‌های حاصلخیز، نیروی کار ماهر در حوزه کشاورزی و دامپروری و همچنین زیرساخت‌های طبیعی همچون مراتع، چشمه ها، چاه ها، رودخانه‌ها و منابع آب زیرزمینی، از ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای اشتغال و کارآفرینی برخوردارند.
ظرفیتی که در بسیاری موارد نه‌تنها کمتر از شهرها نیست، بلکه حتی می‌تواند از بسیاری جهات بیشتر نیز باشد.
با این حال، نبود مدیریت یکپارچه در بخش کشاورزی و دامپروری، دخالت‌های دولتی در قیمت‌گذاری محصولات، گسترش دلالی، افزایش هزینه بذر، کود و سم، تأخیر در پرداخت مطالبات کشاورزان، فقدان آمایش سرزمینی در حوزه کشاورزی، بهره‌وری پایین خاک و آب و در نهایت واردات بی‌رویه محصولات کشاورزی، موجب شده است اقتصاد در روستا ها رونقی نداشته باشد و روستاها دچار رکود شوند و به زبان ساده توسعه‌ای ناپایدار و مقطعی شکل گیرد. پیامدهای این وضعیت را می‌توان در مهاجرت گسترده به شهرهای نزدیک و دور، خرد شدن اراضی کشاورزی، تغییر کاربری زمین‌ها به ویلا و حتی اشتغال کشاورزان به نگهبانی از املاک ثروتمندان مشاهده کرد. روندی نگران‌کننده که در سال‌های اخیر شتاب بیشتری یافته است و درمندانه همچنان رو به رشد است!
در چنین شرایطی، برگزاری جشن‌ها، آئین‌ها و جشنواره‌های کشاورزی با محوریت معرفی محصولات بومی می‌تواند نقشی مؤثر در احیای کشاورزی و دامپروری ایفا کند. این رویدادها علاوه بر فراهم کردن زمینه مهاجرت معکوس از شهر به روستا، به توسعه صنایع جانبی، صنایع دستی و غذایی و در نهایت بهبود شاخص‌های اقتصادی در مناطق روستایی منجر می‌شوند.
جشنواره‌هایی نظیر جشنواره انار آزادتپه و کردکوی، انجیر گلوگاه و پلدختر، توت‌فرنگی شفیع‌آباد و سی‌دشت، خرمای قصرشیرین، آلو ماسوله و بهار، گل گاوزبان رودسر، گل محمدی قزوین و بردسیر، بادام بیلوار، عسل خوانسار، بهارنارنج کومله، گردوی تویسرکان و سهرود، جشنواره‌های زرشک و زعفران قائنات و ده‌ها نمونه دیگر، تنها بخشی از جشنواره‌های کشاورزی هستند که طی سال‌های اخیر در کشور برگزار شده‌اند و هر سال نیز بر تعداد و تنوع آن‌ها افزوده می‌شود.
برندسازی محصولات، بهره‌گیری از یافته‌های علمی در کشاورزی، تخصصی‌سازی تولید، آموزش و توسعه فرآوری و صنایع تبدیلی مانند تولید رب، افشره، دمنوش، اسانس، روغن‌های گیاهی، مربا، چیپس و کمپوت از یک سو، و آموزش بسته‌بندی، فراهم‌سازی زیرساخت‌های صادرات، معرفی جاذبه‌های گردشگری روستایی، احیای آداب و رسوم محلی، موسیقی بومی، صنایع دستی و گسترش بوم‌گردی و گردشگری کشاورزی از سوی دیگر، از مهم‌ترین دستاوردهای برگزاری چنین جشنواره‌هایی به شمار می‌روند. بی‌تردید، معرفی توانمندی‌ها و ظرفیت‌های روستاها در قالب این رویدادها، مسیر جذب سرمایه‌گذاران را هموارتر، سریع‌تر و کارآمدتر خواهد کرد.
امید است با توجه جدی به ظرفیت‌های جانبی حاصل از برنامه‌ریزی‌های مناسبتی با رویکرد برگزاری منظم جشنواره ها با اهداف اقتصادی، فرهنگی و آموزشی، شاهد تحولی پایدار در اقتصاد روستایی و در پی آن افزایش درآمد و توسعه متوازن در جوامع روستایی و کمترتوسعه‌یافته باشیم. اقتصاد روستا را باید جدی گرفت.