ابوالفضل کشاورز

وقتی صحبت از استان چهارمحال و بختیاری به میان می آید، برخی فکر می کنند که در این استان فقط به زبان بختیاری (لُری) تکلم می کنند و شاید کمتری کسی می داند که حدود 30 درصد مردم این استان ترک هستند.

استان چهارمحال و بختیاری متشکل از دوبخش “چهارمحال” و “بختیاری” می باشد. چهارمحال به محال: لار ،کیار، میزدج و گندمان اطلاق می‌گردد. برخی ساکنان محال لار و کیار و گندمان دارای گویش فارسی هستند و در بعضی از شهرها و روستاهای تابعه “چهارمحال” مردمان ترک ساکن هستند.

جای سوال است که ترکهای ساکن نواحی مرکزی ایران خصوصا ترکان ساکن چهارمحال از چه زمانهایی و با چه نیتی به این نواحی آمده‌اند؟ البته نمی توان جواب دقیقی برای این سوالات داشت. اما بنابر قرائن موجود و سیاستی که حکام و شاهان در کنترل یا سرکوب اقوام مختلف اعمال می‌نمودند می‌توان ادعا نمود که جابجایی اقوام ترک احتمالا در زمان حکومت سلسله های سلجوقی، غزنوی، خوارزمشاهی و ساسانی به خاطر نفوذ بیشتر در نواحی مرکزی یا به جهت سرکوب طوایفی که با حکومتها بنای مخالفت و سرکشی را می‌نمود، صورت گرفته.

بعنوان نمونه در موارد متاخر و در سال ۱۰۲۸ ه. ق ۵۰ هزار نفر و در سال ۱۰۳۳ ه.ق ۷۰ هزار نفر عمدتا از ملیت آذربایجانی به مناطق مرکزی کوچانده شدند که بسیاری از آنها در صده ی اخیر بیشتر به علت سیاستهای دولت مرکزی آسمیله شده اند.

در حال حاضر ساکنین “چهارمحال” عبارتند از مردمانی با گویش‌ فارس و ترکی. ترکهای قشقایی در منطقه بروجن و سامان و دیگرمناطق و ترک های عثمانی و آذربایجانی در منطقه بن ساکنند.

شهرها و روستاهای ترک چهارمحال و بختیاری:

شهرستان بن: شهر بن و روستاهای :1- یانچشمه 2- حیدری 3- آزادگان 4- پهنا 5- تومانک 6- لارک 7- بارده 8- و بخشی از روستای جمالو

شهرستان سامان: شهر سامان و روستاهای:1- هوره 2- چم جنگل 3- چم خلیفه 4- سوادجان 5- ایلبگی 6 -چم چنگ 7- شوراب صغیر 8- محمدآباد 9- چلوان 10- چمزین 11- چم خرم 12- کاهکش 13- چم ناز 14- قراقوش 15- گرمدره 16- صادق آباد 17- قوچان 18- مارکده 19- یاسه چاه 20- دشتی 21- چم کاکا

شهرستان شهرکرد: بخشی از شهرشهرکرد به علت مهاجرت جمعیت قابل توجهی از شهرستان بن وسامان و… به این شهر و شهر کیان، شهر طاقانک، شهر سودجان و روستاهای: 1- هرچگان 2- پیر بلوط 3- کاکلک 5- بهرام آباد 6- مرغملک 7- اوچ بغاز 8- اشکفتک 9- آقبلاغ

شهرستان بروجن: بخشی از شهر بروجن و شهر بلداجی، شهرفرادنبه، شهر سفید دشت، شهر نقنه و روستاهای 1- آقبلاغ 2- علی آباد 3- معموره

شهرستان فارسان: شهرجونقان

شهرستان کیار: بخشی از شهر شلمزار و روستای قلعه تک

شهرستان لردگان: روستای ده ترکان